Leczenie choroby Alzheimera
Choroba Alzheimera to najczęstsza choroba neurozwyrodnieniowa przebiegająca z otępieniem, charakteryzująca się postępującymi zaburzeniami pamięci i innych funkcji poznawczych, które po
kilku latach trwania prowadzą do całkowitej utraty samodzielności intelektualnej i fizycznej. Leczenie choroby Alzheimera polega obecnie na stosowaniu tzw. objawowych leków prokognitywnych
oraz różnych form terapii wspierającej pacjenta i opiekuna.
Rosnąca liczba pacjentów z zaburzeniami funkcji poznawczych oraz pełnoobjawowym otępieniem jest ogromnym wyzwaniem dla nowoczesnych społeczeństw w krajach rozwiniętych.
Czynnikami ryzyka choroby Alzheimera i chorób pokrewnych są czynniki genetyczne, czynniki demograficzne (ryzyko rozwoju choroby Alzheimera i otępienia wzrasta wraz z wiekiem oraz jest wyższe dla kobiet oraz dla osób niżej wykształconych), czynniki medyczne (na zwiększone ryzyko wpływa współwystępowanie m.in. nadciśnienia tętniczego, hiperlipidemii, choroby niedokrwiennej
serca, cukrzycy typu 2) oraz inne czynniki, takie jak urazy mózgu, niska aktywność fizyczna, dieta uboga w nienasycone tłuszcze i antyoksydanty czy palenie tytoniu.
Wg danych Institute for Health Metrics and Evaluation w 2021 roku na chorobę Alzheimera i choroby pokrewne chorowało w Polsce 502 tys. osób, co stanowiło 1,3% populacji.
Diagnostyka najczęściej zaczyna się w gabinecie lekarza rodzinnego (POZ), który analizuje stan zdrowia pacjenta. W celu dalszych badań, lekarz wydaje skierowanie do specjalisty (neurologa lub psychiatry) albo do szpitala. Pacjent może zacząć diagnostykę bezpośrednio u psychiatry, do którego nie jest potrzebne skierowanie.
Obecnie nie ma pojedynczego badania, które pozwoliłoby na rozpoznanie choroby Alzheimera.
Można jednak postawić diagnozę kliniczną z dokładnością nawet do 90%. W tym celu przeprowadza się następujące badania u kolejnych specjalistów:
– Wizyta u neuropsychologa, który oceni ogólny poziom sprawności intelektualnej oraz przebieg poszczególnych procesów poznawczych.
– Wizyta u neurologa, który rozpozna przyczynę narastających zaburzeń procesów poznawczych. W razie podejrzenia choroby Alzheimera, wykluczy inne przyczyny otępienia. Neurolog będzie sprawował opiekę medyczną nad chorym w poradni chorób
neurodegeneracyjnych, zaburzeń pamięci (nazwy poradni mogą się różnić).
– Wykonanie badania neuroobrazowego ośrodkowego układu nerwowego, poprzez komputerowe badanie tomograficzne lub badanie rezonansem magnetycznym. Celem badania jest wykluczenie konkretnych przyczyn zaburzeń funkcji poznawczych (np. guz),
ale także określenie anatomicznej lokalizacji nieprawidłowych zmian.
– Wizyta u psychiatry, który na wczesnym etapie choroby oceni sprawność chorego na podstawie wywiadu, oceny opiekuna i obserwacji w czasie badania. Psychiatra zajmuje się oceną i leczeniem zaburzeń zachowania, wskazując na mechanizmy ich powstawania. Psychiatra będzie udzielał odpowiedzi na pytania opiekuna i wspomagał go w zorganizowaniu spraw formalnych, związanych z opieką (zaświadczenia lekarskie, skierowania na konsultacje i do szpitala, recepty i informacje o pomocy społecznej).
Leczenie choroby Alzheimera opiera się na stosowaniu leków, które łagodzą jej objawy i opóźniają rozwój. W celu uzyskania efektu terapeutycznego bardzo istotne jest przyjmowanie leków regularnie, w określonej dawce, zapewniając ich stały poziom we krwi. W Polsce obecnie dysponujemy takimi samymi lekami, jakie są dostępne na świecie.
Kiedy chory obudzi nas w nocy, musimy sięgnąć do najgłębszych pokładów naszej cierpliwości.
Nie możemy reagować krzykiem lub na siłę kłaść go do łóżka. Może to spowodować reakcje agresywne lub odwrotnie – płacz i lęk. Trzeba mówić do chorego łagodnie i cicho. Przypomnieć mu, że jest noc, wskazać na ciemności panujące za oknem, zwrócić uwagę jak cicho jest w całym domu. Zwykle to wystarczy, by wrócił do łóżka.
Warto zachęcać chorego do kolorowania książeczek, które zawierają kontury znanych przedmiotów, owoców, roślin czy zwierząt. Takie zajęcie chory może wykonywać razem z wnukiem lub opiekunem, który po pewnym czasie może oddalić się do swoich zajęć i tylko od czasu do czasu kontrolować pracę chorego.
Chorzy lubią układać proste puzzle, składające się z niewielkiej liczby elementów. Nie wystarczy jednak dać choremu pudełko puzzli i polecić ich ułożenie. Należy rozpocząć to zajęcie razem z chorym, pokazując mu na czym będzie ono polegać.
Karty dają duże możliwości ich wykorzystania przez chorego. Szczególnie osoby, które przed chorobą lubiły grać w karty, teraz także chętnie będą ich używać: do układania pasjansa, segregowania kart na czarne i czerwone, na figury, do sortowania ich od najstarszej do najmłodszej.
Chory może grać w szachy. Należy pamiętać o jego ograniczonych możliwościach. Może okazać się, że chory już nie potrafi stosować zasad gry. Będzie jedynie przesuwał figury po szachownicy. Ale już samo takie zajęcie jest zajmujące, a toczona w trakcie „rozgrywki
szachowej” rozmowa dodatkowo wzbogaci tę aktywność.
Wspólne oglądanie fotografii rodzinnych jest bardzo cennym zajęciem z punktu widzenia podtrzymywania funkcji poznawczych chorego. Angażuje pamięć, mowę, myślenie i emocje.
Chory może razem z opiekunem rozpoznawać na fotografiach osoby, zdarzenia, wspominać okazje, przy jakich były robione zdjęcia. Taka aktywność pozwala na uruchomienie pamięci odległej, która w chorobie Alzheimera ulega zaburzeniu później niż pamięć krótkotrwała.
Chory może także segregować fotografie na małe, duże, kolorowe-czarno białe te, na których są ludzie i takie, na których są tylko pejzaże, zabudowania czy przyroda.
Chorzy chętnie robią porządki w szufladach. Można dać im szufladę np. pełną domowych drobiazgów czy sztućców i pokazać na czym ma polegać ich praca. Będą wycierać z kurzu każdy przedmiot i układać go systematycznie w szufladzie. Taka praca wymaga skupienia, koordynacji wzrokowo-ruchowej. Praca odpowiednio doceniona przez opiekuna może dać choremu poczucie, że robi on coś pożytecznego.
Bardzo ważne są spacery i aktywność na świeżym powietrzu. Chory powinien wychodzić na spacer codziennie, a przy sprzyjającej pogodzie, wielokrotnie w ciągu dnia. Zawsze powinien
mu ktoś towarzyszyć, nawet przy wyjściu do własnego ogrodu. Pamiętajmy, że chory może oddalić się i pójść do domu, w którym mieszkał w dzieciństwie. Nawet jeżeli nie mieszka tam od
wielu lat, a dom jest w innej miejscowości.
O ile chory mieszka w domu z ogrodem, warto pozwolić mu pracować w ogrodzie: sadzić, pielić, siać, grabić, robić to, co sprawia mu przyjemność. Może także pomóc opiekunowi w przygotowaniu przetworów, suszeniu ziół czy grzybów. Naturalnie nie może on obsługiwać skomplikowanych sprzętów (kosiarka, sekator). Natomiast ogród stwarza wiele możliwości aktywnego w nim przebywania. Mężczyźni, którzy lubili majsterkować, mogą w ogrodzie dokonywać pewnych napraw lub wbijać gwoździki w przygotowaną dla nich deskę.
Źródło:
„NFZ o zdrowiu. Choroba Alzheimera i choroby pokrewne”
