Profilaktyka raka płuc
Rozpoczyna się w naszym kraju wdrażanie ogólnopolskiego programu profilaktyki raka płuca. Nowy program bezpłatnych badań profilaktycznych ma na celu ułatwienie dostępu do nowoczesnych badań przesiewowych w kierunku raka płuca. Umożliwią wykrycie zmian nowotworowych na wczesnym etapie zaawansowania oraz zwiększą szanse na całkowite wyleczenie, a tym samym pozwolą zmniejszyć śmiertelność z powodu raka płuca.
Niskodawkowa tomografia komputerowa (NDTK) to bezpieczna metoda diagnostyczna, w której dawka promieniowania jest znacznie niższa niż przy standardowej tomografii klatki piersiowej, przy jednoczesnym zachowaniu wysokiej jakości obrazu (używa się małej dawki promieniowania rentgenowskiego dla dokładnego zobrazowania płuc.. Podczas badania (trwa około 10 minut) pacjent leży na stole aparatu do tomografii.
Ścieżka pacjenta w ramach programu profilaktyki onkologicznej obejmuje pełną opiekę diagnostyczną:
– wizyta kwalifikująca: lekarz przeprowadza wywiad medyczny i ocenia, czy pacjent spełnia kryteria udziału w programie;
– badanie NDTK: wykonanie niskodawkowej tomografii komputerowej klatki piersiowej;
– wizyta wynikowa: omówienie wyników z lekarzem oraz wydanie dalszych zaleceń;
– kolejne badanie kontrolne NDTK: wykonywane w ramach długofalowego monitorowania stanu zdrowia pacjenta.
Możesz skorzystać z programu, jeżeli:
a) masz historię palenia tytoniu, która wynosi minimum 20 paczkolat – jesteś obecnym lub byłym palaczem
b) spełniasz dodatkowe kryteria – badanie NKTD wykonuje się co 12 miesięcy:
– u osób w wieku 55 – 74 lat z konsumpcją tytoniu większą lub równą 20 paczkolat, z okresem abstynencji tytoniowej niedłuższym niż 15 lat
– u osób w wieku 50 – 54 lat z konsumpcją tytoniu większą lub równą 20 paczkolat, okresem abstynencji tytoniowej niedłuższym niż 15 lat, c) u których stwierdza się co najmniej jeden z czynników ryzyka:
– co najmniej 2-letnia ekspozycja zawodowa na minimum jeden z czynników środowiskowych: krzemionkę, beryl, nikiel, chrom, kadm, azbest, związki arsenu, spaliny silników diesla, dym ze spalania węgla kamiennego, sadza,
– ekspozycja na radon
– indywidualna historia zachorowania na raka: w wywiadzie chłoniak, rak głowy i szyi, rak pęcherza moczowego,
– rak płuca w wywiadzie u krewnych pierwszego stopnia współistnienie przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP – Przewlekła Obturacyjna Choroba Płuc)
Badanie jest wykonywane również:
– co 12 miesięcy u osób w wieku 55 – 74 lat z konsumpcją tytoniu większą lub równą 20 paczkolat, z okresem abstynencji tytoniowej niedłuższym niż 15 lat, które zakończyły leczenie raka płuca i 5-letni proces monitorowania po zakończonym leczeniu
– u osób, które otrzymały zalecenie kontrolnego badania NDTK w ramach programu badań przesiewowych raka płuca, według zaleceń lekarza.
Wskaźnik „paczkolat” oblicza się, mnożąc liczbę wypalanych paczek papierosów dziennie przez lata palenia. Przykład: jedna paczka (20 papierosów) dziennie przez 20 lat, to 20 paczkolat. Taki sam wynik daje palenie 2 paczek dziennie przez 10 lat.
Placówki wykonujące NDTK będzie można znaleźć za pomocą wyszukiwarki NFZ „Gdzie się leczyć”. Świadczenia w nowym programie są nielimitowane, to oznacza, że Fundusz zapłaci za każde wykonane badanie.
Wyniki pilotażu jasno pokazują, że systematyczne badania NDTK pozwalają wykrywać zmiany w bardzo wczesnym stadium, gdy leczenie chirurgiczne pozwala uzyskać wyleczenie – zanim pojawią się objawy kliniczne, co zdecydowanie zwiększa szanse pacjentów na skuteczne leczenie. To postęp w polskiej onkologii i realna odpowiedź na rosnące potrzeby zdrowotne społeczeństwa – wyjaśnia prof. Maciej Krzakowski, kierownik Kliniki Nowotworów Płuca i Klatki Piersiowej w Narodowym Instytucie Onkologii.
Efektywność programów przesiewowych z zastosowaniem niskodawkowej tomografii komputerowej została bardzo dobrze udokumentowana, również w badaniach klinicznych z grupa kontrolną, z udziałem dużych liczbowo kohort. Badanie National Lung Screening Trial prowadzone z udziałem 53 454 osób z grupy wysokiego ryzyka zachorowania (wiek 55 – 74 lat i powyżej 30 paczkolat w wywiadzie) wykazało 20% zmniejszenie umieralności z powodu raka płuca w grupie poddanej niskodawkowej tomografii komputerowej, w porównaniu do osób kontrolowanych za pomocą zwykłego badania radiologicznego klatki piersiowej. Również europejski program przesiewowy NELSON potwierdził, że powtarzalne badania NDTK realizowane w grupie 15 789 osób z grup ryzyka (wiek 50 – 74 lat ≥ 15 paczkolat w wywiadzie) zmniejszyły w okresie 10 lat obserwacji umieralność z powodu raka płuca wśród kobiet o 39% oraz u mężczyzn o 26% – wyjaśnia na łamach raportu All.Can prof. dr hab. n. med. Joanna Didkowska.
Źródło:
Ministerstwo Zdrowia i Narodowy Fundusz Zdrowia
Narodowy Fundusz Zdrowia Oddział Warszawa
Program wczesnego wykrywania raka płuca. Niskodawkowa tomografia komputerowa
