Alergia – choroba cywilizacyjna
Alergie oznaczają, że masz nadwrażliwość na jakąś substancję, czyli na alergen. U osób zdrowych alergeny nie wywołują żadnych oznak choroby. U alergików pojawia się nadmierna, nieprawidłowa reakcja układu odpornościowego.
Do uczulenia dochodzi w wyniku ekspozycji na alergen drogą oddechową, pokarmową lub przez skórę. Alergia nie powstaje jednak u wszystkich osób mających kontakt z alergenem, tylko u
niektórych – prawdopodobnie z genetycznie uwarunkowaną skłonnością do takich reakcji lub w związku z długotrwałym i intensywnym narażeniem. Jak opisano powyżej, u osób predysponowanych do rozwoju alergii natychmiastowej układ odpornościowy wytwarza specyficzne przeciwciała IgE w stosunku do substancji o budowie białkowej, a w przypadku alergii typu późnego wyspecjalizowane komórki układu immunologicznego nabierają zdolności do identyfikacji pewnych związków chemicznych jako alergenów. Uczulone przeciwciała i komórki krążą we krwi oraz znajdują się w układzie oddechowym i skórze, w gotowości do rozpoznania alergenu w razie jego ponownego wniknięcia do organizmu. W takiej sytuacji następuje uruchomienie odpowiedzi immunologicznej, co obserwujemy jako wystąpienie lub zaostrzenie objawów choroby alergicznej.
Każdy ma komórki odpornościowe zdolne do reagowania na typowe alergeny, takie jak roztocza kurzu domowego, większość z nas nie ma objawów alergicznych. Zaś inne osoby reagują typowymi objawami alergicznymi: kichaniem, katarem i opuchlizną. Inne mają jeszcze ostrzejsze reakcje jak zagrażające życiu ataki astmy.
Każdy ma komórki odpornościowe zdolne do reagowania na typowe alergeny, takie jak roztocza kurzu domowego, większość z nas nie ma objawów alergicznych. Zaś inne osoby reagują typowymi objawami alergicznymi: kichaniem, katarem i opuchlizną. Inne mają jeszcze ostrzejsze reakcje jak zagrażające życiu ataki astmy.
Stosując odpowiednie środki zapobiegawcze, takie jak unikanie alergenów i dbanie o czystość otoczenia, odczulanie możemy zmniejszyć ryzyko wystąpienia reakcji alergicznych.
Alergia na pyłki zaostrza się przez dym tytoniowy. Dlatego nie pal i unikaj przebywania w zadymionym środowisku.
Alergenem może stać się każda substancja, na którą niewłaściwie zareaguje układ odpornościowy człowieka. Na listach alergenów znajdują się dziesiątki tysięcy związków – są to bardzo różne substancje. Można je podzielić na 3 główne grupy:
– roślinne (pyłki traw, drzew, kwiatów, krzewów, chwastów, roślinne olejki eteryczne, grzyby pleśniowe)
– zwierzęce – białko zwierzęce (też roztoczy kurzu – mikroskopijnych pajęczaków), sierść zwierząt
– chemiczne (metale, konserwanty, barwniki, detergenty).
Kontakt z alergenem powoduje stan zapalny w organizmie, co objawia się w bardzo różny sposób: wysypką, kaszlem, katarem, a nawet astmą.
Najprostszym i koniecznym sposobem leczenia alergii jest unikanie kontaktu z alergenami.
Metody ograniczania stężenia alergenu w otoczeniu:
1. Uczulenie na pyłki:
– unikaj spacerów i prac w ogrodzie w dni o wysokim stężeniu pyłków;
śpij przy zamkniętych oknach;
– noś okulary przeciwsłoneczne, ogranicz kontakt spojówek z alergenem;
– wykąp się po spacerze i zmień ubranie – usuniesz w ten sposób pyłki;
– nie susz ubrań na dworze;
– unikaj jazdy samochodem przy otwartych oknach, używaj filtrów przeciwpyłowych.
2. Uczulenie na pleśnie:
– unikaj miejsc i usuwaj z otoczenia rzeczy z widocznym nalotem pleśni, usuń rośliny doniczkowe;
– zapewnij prawidłową wentylację pomieszczeń i niską wilgotność;
unikaj nawilżaczy powietrza;
– unikaj prac w ogrodzie (grabienie liści, koszenie trawy) oraz kontaktu z drewnem (np. do kominka).
3. Uczulenie na roztocza:
– utrzymuj w domu temperaturę poniżej 22 st. C, wilgotność pomiędzy 40 – 45 %, nie stosuj nawilżaczy;
– używaj odkurzacza z filtrem HEPA;
– pierz pościel raz w tygodniu w temp. powyżej 60 st. C, kołdry i poduszki, co 4-12 tygodni. Nakładaj na nie pokrowce z tzw. tkanin barierowych (nie przepuszczających alergenów roztoczy, o drobnym splocie);
– unikaj przedmiotów, na których gromadzi się kurz (dywany, zasłony, tapicerowane meble);
– unikaj pościeli z pierza i wełny, stosuj materace z gąbki, które można zimą mrozić na dworze a latem suszyć na słońcu;
– często wietrz sypialnie i pościel;
– nie wycieraj kurzu na sucho, stosuj mokre ściereczki. Przy silnej alergii poproś o pomoc przy sprzątaniu lub noś maseczkę ochronną.
Co powoduje skłonność do alergii, zwłaszcza u dzieci?
– Geny (jeśli jedno z rodziców lub najbliżsi krewni są alergikami, istnieje duże prawdopodobieństwo skłonności alergicznych u dzieci. Jeśli oboje rodzice cierpią na alergię, ryzyko wystąpienia choroby u dziecka wzrasta do ponad 80%).
– Środowisko – zanieczyszczenia powietrza i kontakt z alergenami. Mogą to być różne substancje silnie alergizujące, jak np. sierść zwierząt (kota, psa, chomika), kurz, pyłki roślin, ale także dym papierosowy i spaliny.
– Styl życia w dzisiejszym świecie (sterylność, powszechna higiena i brak kontaktu z drobnoustrojami powoduje zachwianie systemu odpornościowego i mniejszą odporność na niektóre alergeny).
Stacje monitorujące stężenia pyłku roślin w Polsce koncentrują swoje badania na dwudziestu taksonach roślin.
W tym dziewięciu taksonach drzew – leszczyna (Corylus), olsza (Alnus), grab (Carpinus), brzoza (Betula), topola (Populus), buk (Fagus), jesion (Fraxinus), dąb (Quercus), wierzba (Salix), klon (Acer), sosnowate (Pinaceae), cis/jałowiec (Juniperus/Taxus); siedmiu taksonach roślin zielnych, w tym:
trawy/zboża (Poaceae) babka (Plantago), szczaw (Rumex), pokrzywa (Urtica), bylica (Artemisia), ambrozja (Ambrosia), komosowate (Chenopodiaceae). Dodatkowo oceniane są stężenia dwóch taksonów grzybów mikroskopowych: Alternaria i Cladosporium. Do najbardziej alergogennych, z powyższej grupy, zaliczamy sześć: pyłek brzozy, leszczyny, olszy, traw/zbóż, babki, bylicy i ambrozji, której pyłek najczęściej pochodzi z tzw. dalekiego transportu.
