Astma
Astma jest przewlekłą chorobą zapalną dróg oddechowych, w której uczestniczy wiele komórek i substancji przez nie uwalnianych. Przewlekłemu zapaleniu towarzyszy nadreaktywność oskrzeli, prowadząca do nawracających epizodów świszczącego oddechu, duszności, uczucia ściskania w klatce piersiowej i kaszlu, występujących szczególnie w nocy lub nad ranem. Epizodom tym zwykle towarzyszy rozlane, zmienne ograniczenie przepływu powietrza w płucach, często ustępujące samoistnie lub pod wpływem leczenia . Objawy astmy mogą pojawiać się i zanikać, ale stan zapalny w drogach oskrzelowych trwa stale.
Astma nie można całkowicie wyleczyć, jednak prawidłowo rozpoznana i leczona umożliwia zahamowanie rozwoju choroby i zniesienie lub ograniczenie
objawów oraz prawidłowe funkcjonowanie chorego. Stąd niezmiernie istotne jest wczesne rozpoznanie, prawidłowe leczenie i współpraca pacjenta z lekarzem w czasie stosowania leków. Aby uniknąć astmy ciężkiej, trzeba przede wszystkim regularnie przyjmować odpowiednie leki.
Osoby cierpiące na astmę mogą mieć niedobór enzymów i cząsteczek antyoksydacyjnych, które normalnie hamują powstawanie wolnych rodników, wychwytując je i niszcząc. Leukotrieny i ich naśladowcy inicjują stan zapalny, dopasowując się do receptora, co uruchamia kaskadę molekularną, która ostatecznie zwęża drogi oddechowe astmatyków.
Astma oskrzelowa może mieć podłoże atopowe, związane z nadmierną produkcją immunoglobuliny E (IgE) w organizmie (astma atopowa, czyli alergiczna) lub podłoże nieatopowe, o prawidłowym poziomie IgE (astma nieatopowa, niealergiczna). Postać nieatopowa częściej ujawnia się w wieku dorosłym, nierzadko po infekcji dróg oddechowych.
Do czynników ryzyka rozwoju astmy oskrzelowej należą czynniki środowiskowe, które mogą powodować reakcje alergiczne lub podrażnienie dróg oddechowych u osób predysponowanych. Należą do nich:
– alergeny zewnątrzpochodne (pyłki traw, drzew i zarodniki grzybów pleśniowych),
– alergeny wewnątrzpochodne (roztocze kurzu domowego, alergeny zwierząt domowych, zarodniki grzybów pleśniowych),
– dym tytoniowy,
– czynniki drażniące w miejscu pracy,
– zanieczyszczenie powietrza, zwłaszcza spalinami samochodowymi.
Do innych czynników wywołujących zaostrzenie astmy należą ćwiczenia fizyczne, zimne powietrze, czynniki emocjonalne (śmiech, strach) oraz leki: aspiryna i inne niesterydowe leki przeciwzapalne, a także beta-blokery.
Badania pokazują, że paradoksalnie – dorastanie w nadmiernie higienicznym środowisku także sprzyja rozwojowi choroby (17% badanych). Tak więc musimy wyśrodkować styl życia:
nasze płuca są obciążane przez zanieczyszczenia, których trudno uniknąć, szczególnie żyjąc w mieście. Jednocześnie nie powinniśmy odgradzać dzieci od naturalnego środowiska i wychowywać ich w sterylnych warunkach, ponieważ to również nie jest zdrowe. Również nasz system odpornościowy potrzebuje ćwiczeń, by w przyszłości mógł prawidłowo funkcjonować.
Astma nieleczona lub leczona nieprawidłowo może prowadzić do nieodwracalnych zmian w układzie oddechowym, inwalidztwa, a nawet zgonu.
Do mniej znanych czynników ryzyka należy niewłaściwa dieta. Zaobserwowano też, że ryzyko wystąpienia astmy jest niższe u osób, które spożywają wielonienasycone kwasy tłuszczowe występujące np. w rybach. Warto dbać też o to, by w naszej diecie nie zabrakło witamin i mikroelementów – szczególnie D, E, C, selenu oraz flawonoidów. Wiąże się to także z kolejnym czynnikiem ryzyka – otyłością.
Ponad 80% osób chorych na astmę nie ma świadomości, że to, jak się odżywiają, ma ogromny wpływ na to, jak wygląda ich walka z astmą. Wcześniej wspominaliśmy o alergiach krzyżowych, o tym, jak zła dieta może przyczynić się do rozwoju choroby oraz o otyłości, która także źle wpływa na stan zdrowia chorego. Co prawda astma, sama w sobie, nie jest wskazaniem do stosowania konkretnej diety. Jednak warto zadbać o zdrowe odżywianie chociażby po to, by dodać organizmowi sił do walki z chorobą – jak podaje GINA (Global Initiative for Asthma) w tegorocznym raporcie – badania wskazują, że dieta obfitująca w owoce i warzywa jest powiązana z niższym ryzykiem zachorowania na astmę.
Obecnie dysponujemy już mocnymi dowodami na to, że narażenie na zanieczyszczenia powietrza takie jak pył zawieszony, dwutlenek azotu i ozon wiąże się z większym
prawdopodobieństwem nasilenia objawów astmy, a także z większą ilością przyjmowanych leków.
Astma nie jest przeciwskazaniem do uprawiania sportu, nawet zawodowego, pod warunkiem, że chory będzie właściwie leczony.
Świszczący oddech lub granie w piersiach to najbardziej charakterystyczne objawy astmy, niekiedy świsty są wysłuchiwane jedynie przez lekarza w trakcie badania lekarskiego.
Duszności, czasem odczuwana przez chorych jako ucisk lub ściskanie klatki piersiowej, brak tchu, brak powietrza, krótki oddech, niemożność nabrania lub wypuszczenia powietrza, to objaw budzący największy lęk wśród chorych, bardzo subiektywny, tzn. odczuwanie jej może być niewspółmierne do zaburzeń przepływu powierza przez drogi oddechowe (są pacjenci, którzy nie odczuwają duszności nawet przy dużym zwężeniu oskrzeli i odwrotnie − są chorzy, którzy uskarżają się na duszność nawet bez upośledzenia funkcji układu oddechowego). Uważa się, że z odczuwaniem duszności jest związana nasilona praca dodatkowych mięśni oddechowych, które wspomagają oddychanie, próbując pokonać opory w zwężonych drogach oddechowych.
Uporczywe ataki kaszlu, zwykle suchego, mogą czasem być jedynym objawem astmy. Częściej tak zdarza się u dzieci i wówczas mówimy o tzw. wariancie kaszlowym astmy (zespół Corrao) rozpoznawanym tylko wówczas, jeśli napadom kaszlu towarzyszy zwężenie oskrzeli.
Objawy te pojawiają się napadowo, ze zmiennymi w czasie częstością i nasileniem, i mogą być przyczyną gorszej wydolności wysiłkowej chorych, bowiem u niektórych nawet niewielki wysiłek, jak wejście po schodach, podbiegnięcie do autobusu/tramwaju, może prowokować zadyszkę, napad kaszlu, świstów i duszności.
Przyczyną ich jest nagłe zwężenie oskrzeli (w wyniku skurczu mięśni ściany oskrzeli, obrzęku błony śluzowej wyścielającej światło oskrzeli czy nadmiernej produkcji i gromadzenia się wydzieliny w świetle oskrzeli), które zaburza przepływ powietrza do płuc w czasie wdechu i z płuc w czasie wydechu.Zwężenie oskrzeli i objawy kliniczne pojawiają się nagle, są zmienne w czasie co do stopnia nasilenia, czasu trwania i stopnia odwracalności.
Badacze z Uniwersytetu Ruhry w Bochum i Uniwersytetu w Bonn przedstawili nowe podejście do walki z przewlekłą astmą oskrzelową. U pacjentów z tą chorobą dochodzi do stopniowej przebudowy oskrzeli – odkładania kolagenu i namnażania komórek kubkowych, co utrudnia oddychanie i zwiększa oporność na leki przeciwzapalne.
Zespół kierowany przez prof. Danielę Wenzel zastosował związek pozyskany z rośliny Ardisia crenata, który wiąże się bezpośrednio z białkiem Gq i hamuje jego działanie. To istotne, ponieważ większość dostępnych terapii celuje w receptory białka Gq, które są bardzo zróżnicowane. Tutaj po raz pierwszy udało się bezpośrednio zablokować to białko, co skutkowało zahamowaniem patologicznych zmian.
Wyniki najnowszych badań naukowych wskazują na wysoce terapeutyczny wpływ regularnej aktywności ruchowej i wysiłku fizycznego na proces leczenia astmy oskrzelowej zarówno u dzieci jak i dorosłych. Objawowe leczenie chorego dziecka oparte jedynie na stosowaniu leków może w ogóle nie poprawiać stanu zdrowia małego pacjenta. Najnowsze trendy światowe wskazują na konieczność włączenia wysiłku fizycznego do procesu leczenia schorzeń układu oddechowego. U większości dzieci chorych na astmę występuje skurcz oskrzeli wywołany intensywnym wysiłkiem, przez wiele lat funkcjonowało przekonanie, że dzieci z astmą oskrzelową winny ograniczać, a wręcz całkowicie wykluczać wysiłek fizyczny w celu uniknięcia ataków duszności. Szacuje się, że aż 70% polskich dzieci chorujących na astmę nie bierze czynnego udziału w zajęciach wychowania fizycznego w szkołach.
Lekarz podstawowej opieki zdrowotnej może Cię skierować na dodatkowe badania do laryngologa, pulmonologa, a czasem alergologa. Możliwe, że dostaniesz skierowanie na test oddechu lub alergiczny test skórny.
Źródło:
Ministerstwo Zdrowia i Narodowy Fundusz Zdrowia
Astma oskrzelowa – nowy model zarządzania chorobą nakierowany na wzrost wartości zdrowotnej
TO TYLKO ASTMA KONTROLUJ ASTMĘ, KORZYSTAJ Z ŻYCIA
ASTMA CIĘŻKA SYTUACJA PACJENTÓW W POLSCE
Astma oskrzelowa i choroby obturacyjne
Diagnostyka i leczenie astmy oskrzelowej u osób dorosłych
Astma a ruch. Czy dziecko z astmą może uprawiać sport?
Journal of Allergy and Clinical Immunology – Utlenianie lipidów wywołane rodnikami powoduje potok agonistów przypominających leukotrieny w ciężkiej astmie
Astma może być inna niż się wydawało
Naturalny związek hamuje zmiany strukturalne w oskrzelach u pacjentów z astmą
