Nadmierne wzdęcia
Nagłe wzdęcie brzucha z zatrzymaniem wiatrów (gazów) i stolca, a następnie wymiotami jest objawem niedrożności jelit. Najczęstszą przyczyną niedrożności jest skręt lub zatkanie jelit, zazwyczaj przez zrosty w jamie brzusznej lub guz. Objawy takie wymagają pilnej interwencji lekarskiej.
Połykając pożywienie w pośpiechu i w napięciu, często łykamy jednocześnie powietrze. Następnie kwas solny (HCl) powstający w żołądku wchodzi w reakcję z wodorowęglanami z soku trzustkowego (HCO3), wytwarzając dwutlenek węgla (CO2 ) i wodę.
Kolejnym źródłem gazów jelitowych są zawarte w pożywieniu węglowodany, które nie poddają się całkowitemu trawieniu. W jelitach ulegają one fermentacji bakteryjnej z wytwarzaniem wodoru, metanu i niekiedy siarkowodoru. Ważną przyczyną może być także rozrost fermentujących, gazotwórczych bakterii w jelicie cienkim, tzw. rozrost mikroflory jelitowej jelita cienkiego (small intestine bacterial overgrowth SIBO). W jelicie grubym powstają też śladowe ilości tzw. gazów złowonnych: indolu i skatolu.
Warto ograniczyć spożywanie wszystkich produktów zawierających syrop glukozowo-fruktozowy (high fructose corn syrup – HFCS), dodawany do wyrobów cukierniczych, soków, jogurtów, keczupów i musztardy, a także słodziki (sorbitol, mannitol, maltitol, ksylitol), dodawane do napojów, gum bezcukrowych i jogurtów oraz miód.
Wzdęcie brzucha to subiektywne odczucie wypełnienia jelit gazami. Źródłem gazów znajdujących się w przewodzie pokarmowym jest:
– powietrze połykane podczas spożywania posiłków i płynów oraz w trakcie szybkiego mówienia;
– wytwarzanie gazów wewnątrz jelita w procesie trawienia białka i tłuszczu oraz fermentacji bakteryjnej niewchłoniętych węglowodanów, głównie w jelicie grubym;
– przenikanie gazów pomiędzy krwią a przestrzenią wewnątrz.
Nadmiar gazów może powodować nieprzyjemne objawy:
– uczucie „napompowanego” brzucha
– widoczne powiększenie obwodu brzucha, szczególnie po jedzeniu,
– uczucie przelewania treści pokarmowych w brzuchu,
– odbijanie i nadmierne lub bardzo częste oddawanie gazów.
Najczęstsze przyczyny nadmiernych gazów w przewodzie pokarmowym to:
– stres
– szybkie jedzenie i zwiększone połykanie powietrza
– jedzenie zbyt obfitych posiłków – zwłaszcza z nadmiarem białka i tłuszczu
– jedzenie produktów wzdymających, np. roślin strączkowych
– stany chorobowe, m.in. zespół jelita nadwrażliwego (IBS), choroby zapalne jelit, przewlekłe biegunki, zaparcia, niestrawność
– nietolerancje pokarmowe np. laktozy, glutenu.
Przykładowe produkty, które mogą powodować wzdęcia:
– produkty o dużej zawartości błonnika tj. pełnoziarniste produkty zbożowe – pieczywo razowe, płatki pełnoziarniste, grube kasze (gryczana, pęczak, bulgur), ryż brązowy, makaron pełnoziarnisty
– nasiona roślin strączkowych tj. fasola, groch, ciecierzyca, soczewica
– niektóre warzywa np. kapustne, cebulowe
– niektóre owoce np. śliwki, gruszki, jabłka, czereśnie, wiśnie
– produkty mleczne z laktozą
– napoje gazowane
– alkohol, szczególnie piwo
– produkty smażone
– produkty typu fast food.
Co łagodzi wzdęcia:
– fermentowane produkty mleczne – naturalne jogurty, kefiry, – maślanki
– natka pietruszki
– sałata
– szpinak
– mięta
– cynamon
– szałwia
– kminek
– majeranek
– koper włoski
– rumianek.
Źródło:
Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej
Ministerstwo Zdrowia i Narodowy Fundusz Zdrowia
Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej
Najczęstsze przyczyny bólu brzucha i wzdęć u dorosłych
