Wapń – niezbędny składnik mineralny
Wapń jest jednym z makroelementów, czyli pierwiastków które powinny być spożywane regularnie w celu zapewnienia prawidłowego rozwoju organizmu. Pierwiastek ten, wpływa na procesy metaboliczne organizmu, krzepnięcie krwi, układy: nerwowy, mięśniowy i hormonalny. Jest podstawowym składnikiem kości, zębów oraz chrząstek. Są one jednocześnie magazynem wapnia, z którego jest on uwalniany do krążenia. We krwi jest niezbędny do procesu jej krzepnięcia oraz regulacji ciśnienia. Natomiast w mięśniach bierze udział w mechanizmie skurczu. W przewodzie pokarmowym wapń jest aktywatorem enzymów, a także uczestniczy we wchłanianiu witaminy B12. Na poziomie komórki bierze udział w przekazywaniu impulsów nerwowych oraz reguluje przepuszczalność błon komórkowych. Z uwagi na fakt, że wapń jest tak istotny dla funkcjonowania organizmu człowieka, należy dostarczać go codziennie wraz z dietą. Wchłaniany jest przez przewód pokarmowy w jelicie cienkim, a wydalany z kałem oraz moczem i tylko w niewielkiej ilości z potem. Zawartość wapnia w organizmie dorosłego człowieka wynosi 20 – 25 g na kilogram beztłuszczowej masy ciała, co stanowi 1,4 – 1,6% ogólnej masy ciała. W tkance kostnej znajduje się około 99% ustrojowych zasobów tego pierwiastka, natomiast 1% w płynie pozakomórkowym i wewnątrzkomórkowym. Witamina D ułatwia przyswajanie wapnia. Dodatkowo wapń wraz z witaminą D należą do czynników obniżających podatność komórek na rozrost nowotworowy. Wzbogacenie diety w wapń i witaminę D sprzyja zmniejszeniu szybkości podziałów komórkowych.
Wapń nie jest jednak składnikiem, który powinien być spożywany w nieograniczonych ilościach. Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA, z ang. European Food Safety Authority) ustalił, że najwyższe tolerowane spożycie wapnia dla dorosłych w wieku 19 – 50 lat wynosi 2500 mg/dobę, a dla osób >50 roku życia – 2000 mg/dobę.
Wapń pełni w organizmie człowieka szereg funkcji. Najważniejsze z nich to:
– funkcja budulcowa – głównie w odniesieniu do kości i zębów, ponadto naczyń krwionośnych, paznokci oraz włosów;
– udział w regulacji hormonalnej – aktywacja i sekrecja hormonów oraz neurotransmiterów;
– funkcja motoryczna – regulacja skurczu mięśni gładkich oraz szkieletowych, a także poprzecznie prążkowanych;
– udział w przewodzeniu neuronalnym za pośrednictwem kanałów jonowych oraz enzymów zależnych od stężenia jonów wapnia;
– udział w zachowaniu homeostazy – regulacja procesów zapalnych, utrzymanie odpowiedniej przepuszczalności błon komórkowych, prawidłowego procesu krzepnięcia krwi.
Odpowiednie dostarczanie wapnia organizmowi jest więc ważne już od dzieciństwa i wpływa na nasze dalsze życie. Poza układem kostnym, wapń potrzebny jest także do prawidłowej akcji serca i krzepliwości krwi, a także wpływa na kurczliwość mięśni i przewodnictwo bodźców nerwowych.
Niedobór wapnia może objawiać się wieloma zmianami patologicznymi, zaś utrzymujący się długotrwale okres niedostatecznej podaży tego makroelementu może skutkować szeregiem groźnych chorób. Szczególną wrażliwość na niedobory pokarmowe wapnia obserwuje się u dzieci i młodzieży, kobiet ciężarnych i karmiących oraz osób w podeszłym wieku.
Długotrwały niedobór wapnia w diecie dzieci i młodzieży może prowadzić do nieprawidłowości w rozwoju objawiających się deformacjami kości, wczesną próchnicą, późnym ząbkowaniem i chodzeniem, nadmierną płaczliwością w nocy, nadmierną potliwością, oraz uniemożliwiać osiągnięcie szczytowej masy kostnej, prowadzić do skrzywienia kręgosłupa i kończyn dolnych.
U osób dorosłych, a zwłaszcza kobiet po menopauzie, zbyt mała podaż wapnia może być przyczyną osteoporozy.
Coraz więcej danych wskazuje na to, iż obecność w diecie odpowiedniej zalecanej ilości wapnia jest niezbędna w zapobieganiu wystąpienia i leczeniu chorób takich jak: nadciśnienie tętnicze, otyłość, cukrzyca typu drugiego oraz wielu nowotworów (m.in. sutka, prostaty i jelita grubego).
Niedostateczna ilość wapnia w diecie może być przyczyną wielu uciążliwych objawów, które nie zawsze diagnozuje się jako efekt niedoboru wapnia, takich jak: zła krzepliwość krwi (częste krwotoki i siniaki), skłonność do alergii i wysypek, szybkie męczenie się, bezsenność, osłabienie pamięci, zawroty głowy, bolesne skurcze mięśni, skłonność do złamań, drętwienie kończyn, bóle pleców, nóg, i stawów, bolesne przechodzenie okresu przedmenstruacyjnego (PMS).
Źródło:
Magnez, wapń, żelazob– jak mądrze je suplementować?
ZNACZENIE WAPNIA W METABOLIZMIE CZŁOWIEKA I CZYNNIKI WPŁYWAJĄCE NA JEGO BIODOSTĘPNOŚĆ W DIECIE
