Zadbaj o jod w organizmie
Jod jest mikroelementem niezbędnym dla rozwoju i funkcjonowania człowieka. Pierwiastek ten jest potrzebny do produkcji hormonów tarczycy (tyroksyny i trijodotyrominy), które wpływają m.in. na rozwój i funkcjonowanie mózgu, układu nerwowego i kostnego, reguluję procesów wzrostu i dojrzewania komórek. . Do zapewnienia normalnego wzrostu i rozwoju dzieci oraz utrzymania zdrowia konieczne jest regularne przyjmowanie jodu.
Ponadto odnotowano także działanie ochronne jodu w procesach zapalnych i nowotworowych. Klimat morski jest szczególnie korzystny dla osób zmagających się z niedoczynnością tarczycy. Niedobory jodu powodują, że tarczyca produkuje niewystarczającą ilość hormonów odpowiedzialnych za przemianą materii, regulację temperatury ciała, pracę serca, a także prawidłowy rozwój psychiczny oraz umysłowy.
Niski poziom jodu w organizmie może być przyczyną zwiększonego ryzyka nie tylko raka tarczycy, ale również raka piersi, jajników, macicy i prostaty. Najlepszą porą roku sprzyjającą przyswajaniu jodu jest okres jesieni, zimy i wiosny. Z kolei maksymalne ilości jodu w powietrzu występują pomiędzy listopadem a marcem. Niestety najmniejsze ilości tego pierwiastka występują w okresie letnim. W związku z tym długie spacery terapeutyczne wskazane są przede wszystkim zimą.
Jod nie jest syntetyzowany w organizmie człowieka i dlatego musi być dostarczany z zewnątrz do organizmu. Może być dostarczany z dietą, jak również absorbowany z powietrza – zwłaszcza nad oceanami – przez skórę i układ oddechowy.
Największe ilości jodu znajdują się w morzach i oceanach (ok. 50 µg/l). Po utlenieniu się jodki przechodzą do atmosfery i jako opad trafiają do gleby i wód. Stąd czerpane są przez rośliny i stają się pokarmem dla ludzi i zwierząt. Jod nad morzem obecny jest przez cały rok, ale stężenie zmienia się w zależności od pory roku i warunków atmosferycznych. Nad Bałtykiem najwięcej jest go w powietrzu między listopadem a marcem, kiedy wieją silne wiatry, a fale mocno uderzają o brzeg Szczególnie podczas sztormów, można liczyć na największe stężenie jodu w powietrzu. W ciepłe miesiące, takie jak lipiec czy sierpień, jego poziom jest niższy z powodu spokojniejszej pogody i mniejszej aktywności fal.
Tereny oddalone od wybrzeży – zwłaszcza polodowcowe, wysokogórskie – są bardzo ubogie w jod, a zawartość jodu w pokarmach zależy od ilości przedmiotowego pierwiastka w ziemi. Każde miejsce blisko linii brzegowej, do 300 metrów od brzegu morza będzie dobre! Deficyt jodu w Polsce w największym nasileniu występuje w regionach górskich.
Morza o chłodniejszym klimacie, takie jak Bałtyk czy Północne, wyróżniają się jego wyższym poziomem w atmosferze. Wynika to z faktu, że w tych rejonach woda paruje wolniej, a silniejsze wiatry oraz wyższe fale unoszą więcej jodu i innych minerałów, jak brom, wapń i magnez, tworząc leczniczy morski aerozol. Nad ciepłymi morzami, takimi jak Śródziemne czy Czarne, szybsze parowanie powoduje, że mniej jodu dostaje się do powietrza. Chociaż i w tych regionach można korzystać z jego dobroczynnych właściwości, to stężenie w powietrzu jest niższe. Wiatry i fale odgrywają tu kluczową rolę – nad Bałtykiem, szczególnie w miesiącach zimowych, jesienią i wczesną wiosną,, jest największe.
Morskie powietrze jest bogate w mikroskopijne cząsteczki soli morskiej, które mają zdolność oczyszczania dróg oddechowych, działając jak naturalny inhalator. Jest to szczególnie pomocne dla astmatyków i alergików, ponieważ wilgotne i wolne od pyłków powietrze ułatwia im oddychanie. Świeże powietrze nad morzem pomaga nawilżyć błony śluzowe nosa, ułatwia ich regenerację i usuwanie zanieczyszczeń. Unosząca się przy brzegu mgiełka stymuluje drogi oddechowe do pracy i oczyszcza je. Wdychany aerozol solankowy łagodzi stany zapalne górnych dróg oddechowych i oskrzeli.
Woda morska oprócz jodu zawiera liczne składniki mineralne, które pozytywnie wpływają m.in. na stan skóry:
– magnez
– potas
– wapń
– cynk
– selen
– magnez.
Jod możemy dostarczyć do naszego organizmu w sposób naturalny z pożywieniem w postaci jodków i jodanów, które są wchłaniane głównie w jelicie cienkim i częściowo w żołądku. Większość znajdującego się w krążeniu jodu wydalana jest przez nerki.
Produktami spożywczymi o dużej zawartości jodu są:
– spożywanie ryb morskich, zwłaszcza białe (dorsz, mintaj, makrela, flądra, tuńczyk, halibut), owoce morza (homary, krewetki, małże, ostrygi);
– spożywanie warzyw bogatych w jod (np. brokuły – w porcji 200 g – w szklance zawierają 30 µg jodu, czyli 31% średniego zapotrzebowania, szpinak, marchew, czosnek);
– spożywanie owoców bogatych w jod (np. truskawki, żurawina);
– spożywanie rośliny strączkowe (np. groch (14 µg/ 100 g, czyli 15% średniego dziennego zapotrzebowania);
– spożywanie morskich warzyw np. wodorosty, algi i rośliny rosnące na glebach o dużej zawartości jodu (na takich terenach ilość jodu w przeliczeniu na suchą masę roślinną wynosi 1mg/kg, a ubogich – jedynie 10 µg/kg);
– stosowanie soli jodowanej w kuchni (dodawaj po koniec gotowania lub na surowe potrawy np. pomidory);
– spożywanie orzechów brazylijskich i ziół bogatych w jod (np. tymianek, zioła morskie);
– kąpiele w morskiej wodzie;
– wdychanie morskiego aerozolu podczas spacerów.
Mniejszą zawartością jodu charakteryzuje się: ser żółty tłusty, orzechy laskowe, sardynka, zboża, drożdże, wody z terenów bogatych w jod.
Znacznie mniejszą zawartości jodu zawierają produkty, takie jak: mleko (zawartość jodu zależy od poziomu tego pierwiastka w paszy zwierząt, a także od używania jodowych środków dezynfekujących), jogurt, jaja, płatki owsiane, groszek, szpinak, fasola, biały ryż, migdały, pieczywo żytnie.
Pamiętaj! Z kąpieli słonecznych korzystaj z umiarem. Promienie UV odbijają się i od piasku, i od wody. Dlatego latem stosuj kremy z wysokim filtrem – minimum 30 SPF. Nakładaj je regularnie i starannie. Wahania temperatury oraz ciśnienia atmosferycznego, silny wiatr, naprzemienne działanie ciepła i zimna to silne bodźce, które wpływają na naturalną termoregulację organizmu i nas hartują. To prawdziwy trening odporności. Kiedy przyjdą chłodne dni, częste zmiany pogody, deszcze czy pierwsze mrozy, Twój organizm będzie sprawniej zwalczać chorobę. Zareaguje szybciej i bardziej adekwatnie.
Źródło:
Ministerstwo Zdrowia i Narodowy Fundusz Zdrowia
Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej
Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej
